Son dönemdeki tasarımlarda 3D özellikleri fazlasıyla kullanılıyor. 3D programlarla bu tür nesneleri üretebiliyoruz.
Adobe Illustrator tam bu noktada devreye giriyor 3D programlara geçmeden Adobe Illustrator’ a bakmak lazım belki tam da istediğimiz nesneyi hızlıca halledebilir.

Adobe Illustrator’ ın 3D programlardan en önemli farkı baskı için uygun olarak 3D nesne üretmesidir. 3D programlarla üretilen nesnelerin tümü ekran içindir ve baskı hazırlık aşamasından geçmesi gerekir.

Bu video üzerinde Extrude & Bevel (Genişletme ve Pah Kırma) konusunu işledik. Birde Adobe Illustrator 3D Efektleri içerisinde hep gözden kaçan “Draw Hidden Faces” özelliğinin ihtiyaç duyulduğunda ne kadar önemli bir fonksiyon olduğunun üzerinde durduk.

Keyifli seyirler.

Görünüm (Appearance) paneli ve Grafik Stil (Graphic Styles) paneli mevcut özellikleri ile kullanım kolaylığı sağlarken, Illustrator CS4 sürümü ile öğelerin özelliklerine müdahale çok daha kolaylaştırıldı.

Görünüm (Appearance) Paneli

Görünüm paneli yeni özellikleri ile Freehand kullanıcılarının alışkın olduğu Properties paneline çok yaklaştırılmıştır.Böylece mevcut Freehand’ten Illustrator’a geçiş sıkıntılarını biraz olsun azaltacaktır.

Illustrator CS4 programında çizilen bir objenin tüm detayları ve özellikleri Görünüm paneli kullanarak görülebilir ve müdahale edilebilir.Örnek olarak basit bir obje çizerek özelliklerini sırasıyla inceleyelim.

Obje seçili durumdayken öğeleri görülebilir.Örnegin Resim 2’ deki objenin bir Path olduğunu, çizgisinin (Stroke) Siyah renkte ve kalınlığının 6 pt olduğunu görülmektedir.Dolgu “Fill” ve Transparanlık “Opacity” özellikleri sıralanmıştır.

Illustrator CS4 ile birlikte gelen sol kolon üzerindeki göz simgeleri kullanılarak, öğelerin görünümleri geçici olarak gösterilip gizlenebilir.

Çizgilerin renk ve çizgi kalınlık gibi özellikleri direkt görünüm paneli kullanılarak değiştirilebilir. Görünüm panelindeki renk kutucuğuna  tıklanıldığında  direkt “Swatch” paneli açılacaktır.

Renk kutucuğuna “Shift” tuşu ile birlikte tıklandığında “Swatch” paneli yerine “Color” paneline bağlanacaktır.

“Stroke” yazısının üzerine tıklandığında Stroke Paneli açılır. Buradan direkt seçili çizgi öğesinin özelliklerine müdahale edilebilir.

Çizgi kalınlığıda Illustrator CS4 ile birlikte görünüm panelinden değiştirilebilir.

Görüldüğü gibi seçerek boyut değiştirebilineceği gibi değer kutucuğuna rakam girilerekte değer belirlenebilir.

Görünüm panelinde sıralama çok önemlidir. Sıralama yukarıdan aşağıya doğru sıralanır. En üstteki nesne ekranda en önce görünendir.

Görüldüğü gibi objede 10 pt değerinde siyah ve inside olarak ayarlanmış bir çizgi bulunmaktadır. Fakat ekranda gözükmemektedir bunun sebebi dolgunun sıralamada üste olmasıdır.Çizgi dolgunun altında kalmıştır.

Görünüm paneli kullanarak tek bir objeye birden çok dolgu ve çizgi eklenebilir. Görünüm panel menüsünden veya panelin sol alt köşesinden çizgi ve dolgu eklenebilir.

Görüldüğü gibi tek bir objeye birden çok çizgi eklenebilir. Resim deki objede farklı renkte ve kalınlıkta üç farklı çizgi bulunmaktadır.

Birden fazlada dolguda eklenebilmektedir.

Resimde görüldüğü gibi üst üste üç adet dolgu bulunmaktadır. Görünüm olarak sadece en üste ki dolgu görünmektedir.

Görünüm paneli kullanılarak objelerin dolgu ve çizgilerine ayrı ayrı efekt verilebilir. Resimde ki örnekte altta kalan dolgular görülmemektedir.Herhangi bir dolgu seçili hale getirilerek efekt uygulanabilir.Uygulanan efektle dolgunun görünmesi sağlanabilir.Illustrator CS4 sürümü ile birlikte Effect menüsü Görünüm paneline de eklenmiştir ”fx”.

Pattern verilmiş dolguyu seçili hale getirip Effect > Distort & Transform > Transform efektti uygulanmıştır. Pattern dolguya % 150 yatayda genişletme(Horizontal Scale) verilmiştir.

Resimde dolgu paneline bakıldığında verilmiş olan Transform özelliğini görülebilir. Görülen Transform özelliğine çift tıklanıldığında açılan Transform penceresinden özellikleri değiştirilebilir.

Görünüm paneli kullanılarak çizgi ve dolgulara ayrı ayrı transparanlık değeri verilebilir.

Resim  incelendiğinde en üst sırada bulunan gradient verilmiş dolguya transparanlık verilmiştir. En alt sırada bulunan mavi renkli dolguya Transform efekti verilmiştir. Eklenen özellikler sol kolondaki göz ikonları açılıp kapatılarak, efektler eklenip çıkarılabilir.

İlk bakıldığında birkaç obje kullanılmış gibi olsada bu çalışma sadece tekbir objeden oluşmaktadır. Windows için (CTRL + Y) Mac için (Command + Y) komutuyla Outline önizlemeye alarak obje görülebilir.

Görünüm panelinden extra dolgu ve çizgi eklemeyi sadece şekillere değil gruplanmış objelere veya textlerede eklenebilir.

Resimde gruplanmış bir obje görülmektedir. Bu gruplu objeye dolgu ve çizgi eklendiğinde yine görünüm panelinden görülüp müdahale edilebilir.

Resime bakıldığında gruplanmış objeye dolgu ve çizgi eklenmiştir.Dolgu üste alınmıştır.Grubu oluşturan objeler olduğu gibi korunmaktadır.Böyle bir çalışmada gruplu objelerin tüm avantajları kullanılabilir.Grubu oluşturan objeler istenilen şekilde hareket ettirilebilinir.

Text’lerede text özellikleri bozulmadan çizgiler ve dolgular eklenebilir.

Resim incelendiğinde text özellikleri bozulmadan text’te farklı renk ve boyutlarda çizgi eklenmiştir. İki farklı renkte dolgu eklenmiştir. Dolgulardan en alt zeminde yer alana transform efektti uygulanmıştır. Böylece drop shadow gibi bir etki verilmiştir.

Görünüm panelini kullanarak tek bir obje üzerine bir çok efekt verilebilir. Sadece elips aracı kullanılarak çizilen obje görünüm paneli kullanılarak hazırlanmıştır.

Görünüm panelinin diğer özellikleri incelenecek olursa;

Clear Appearance : Bu özellik görününün tüm niteliklerini kaldırır.Dolgu ve  çizgiyi tamamen kaldırır.
Duplicate Selected Item : Seçili öğeyi kopyalar.
Delete Selected Item : Seçili öğeyi  siler.

Görünüm Panel Menüsü incelenecek olursa;

Add New Fill : Yeni bir dolgu öğesi eklemek için kullanılır.
Add New Stroke : Yeni bir çizgi öğesi eklemek için kullanılır.
Duplicate Item : Seçili öğeyi kopyalar.
Remove Item : Seçili öğeyi kaldırır.
Clear Appearance : Dolgu ve  çizgiyi tamamen kaldırır.
Reduce to Basic Appearance : Görünümü Default ayarlara getirir.Dolgu öğesi beyaz, çizgi öğesi siyah olur.
New Art Has Basic Appearance : Bu özellik işaretli ise hazırlanan görünüm özellikleri yeni çizilen objeye uygulanmaz.İşaretliyse her yeni çizilen objeye yeni görünüm özellikleri uygulanır.
Hide Thumbnail : Görünüm panelindeki Thumbnail gizlenir.
Redefine Graphic Style : Görünüm panelinde hazırlanan özellikler seçili grafik stiline aktarılır.
Show All Hidden Attributes : Gizlenen tüm öğeler veya nitelikler görünür hale gelir.

Grafik Stil (Grafic Style) Paneli
Görünüm panelinde bazı görünümleri oluşturmak bazen çok fazla zaman alabilir. Bu hazırlanan görünüm kullandıktan sonra başka bir çalışmalar hazırlamak istendiğinde hazırlanan görünümü kaldırmak gerekir.

İşte tam bu noktada grafik stil paneli devreye girer. Çünkü var olan görünüm daha sonra kullanılmak istenebilir veya başka bir objeye uygulanmak istenebilir.

Hazırlanan görünüm grafik stil panelinde saklanır. Yapılması gereken Görünüm panelindeki thumbnail’i grafik stil panelinin içerisine sürükleyip bırakmak yeterli olacaktır.

Bundan sonra artık Grafik Stili olarak kaydolmuştur. Tüm objelere uygulanabilir.

Yeni çizilen objeler seçili hale getirilip sadece Grafik Stil paneline yeni eklenen stile tıklamak yeterli olacaktır. Stil tüm objelere uygulanacaktır.

Grafik Stil panelinin özellikleri sadece stil saklamakla sınırlı değildir. Saklanmış bir stil üzerinde herhangi bir değişiklik yapıldığında, objeler seçili olmasa dahi stile bağlı tüm objeler etkilenecektir.

Resimde görünüm panelinden sadece stilin en üstteki dolgusunun rengi değiştirilmiştir. Sonra hepsine birden uygulamak ve stili güncellemek için görünüm panel menüsünden “Redefine Grafic Style” seçeneği kullanılmıştır. Güncellenen stile bağlı tüm objelerin dolgu rengi değişmiştir.

Illustrator CS4 sürümüyle birlikte yeni gelen bir özellik uygulanacak stili uygulamadan önce görülebilmesini sağlıyor. Yapılması gereken stil uygulanacak obje seçilerek , grafik stil menüsünden uygulanacak stile Windows için sağ klik Mac için (Ktrl + sağ klik) yapmak yeterli olacaktır.

Grafik Stil (Graphic Style) Panelini inceleyecek olursak;

New Graphic Style : Yeni bir grafik stil tanımlamak için kullanılır.Görünüm panelinde mevcut olan görünüm bu seçenek ile grafik stil olarak atanır.
Duplicate Graphic Style : Seçili olan grafik stilin kopyalanması için kullanılır.
Merge Graphic Style : Seçili olan grafik stillerin birleştirilerek yeni bir stil olarak atanır.
Delete Graphic Style : Seçili olan grafik stil silinir.
Break Link to Graphic Style : Seçili olan objenin grafik stil bağlantısı koparılır.Bu özellik çalışma içerisinde grafik stil özellikleri değiştirilirken çalışmada değişmesi istenmeyen objelere uygulanır.
Select All Unused : Çalışma içerisinde kullanılmamış stillleri seçer.
Use Square for Preview : Grafik stil panelindeki ön izlemeleri kare obje şeklinde gösterir.

Use Text for Preview : Grafik stil panelindeki ön izlemeleri text  şeklinde gösterir.

Thumbnail, Small List View, Large List View : Grafik stil panelinde sıralanan stillerin görünümlerini organize eder.
Override Character Color : Bu seçenek işaretli olduğunda Text’lere uygulanacak grafik stillerinde bir dolgu içeriyorsa o dolgu uygulanan Text’in dolgusunun üzerine yazılır.Seçenek işaretli değilse uygulanacak grafik stilinde dolgu olsa bile Text’in dolgu rengi korunur.
Graphic Style Options : Grafik stilinin adının değiştirilmesi için kullanılır.
Open Graphic Style Library : Herhangi bir grafik stil kütüphanesi açmak için kullanılır.
Save Graphic Style Library : Stilleri kaydetmek için kullanılır.O anda grafik stil panelinde mevcut olan tüm stiller kaydedilir.

Görünüm panelinin ve Grafik Stil panelinin ne kadar kullanışlı ve gerekli paneller olduğunu açıklamaya çalıştım.Illustrator CS4 ile birlikte gelen hazır grafik stillerini incelemenizi ve kullanmanızı öneririm.Bunun yanında internet üzerinde binlerle grafik stil kütüphanesi bularak bunları Illustrator’ınıza ekleyip kullanabilirsiniz.

Teşekkürler.

Merakla beklenen Adobe CS4 sürümleri nihayet satışa sunuldu.Bir solukta Illustrator CS4 yeniliklerini okuyacağınızı düşünüyorum.Yazının devamında gerçekten beklentilerinizin ötesinde bir Illustrator CS4 ile karşılaşacağınızı anlayacaksınız.

Çoklu sayfa desteği

Illustrator CS3 kullanıcılarının belki de en çok talep ettiği çoklu sayfa çalışabilme özelliği eklenmiş bir Illustrator CS4 karşınızda, verdiğim seminerlerde ve eğitimlerde en çok karşılaştığım bir soruydu.Evet artık Illustrator CS4’ çoklu sayfa desteği mevcut. Yalnız şunu belirtmeden edemeyeceğim Illustrator CS4 hala bir ilüstrasyon ve tasarım programıdır.Sayfa mizanpaj programlarındaki gibi bir çoklu sayfa desteği beklemek yanlış olacaktır.Çoklu sayfa özelliği sayesinde çok sayfalayla çalışabilinir, sayfalara ayrı ayrı istenilen boyutlar verilebilir.
Her oluşan sayfaya Illustrator CS4 ayrı ayrı numaralar verecektir.Bu numaralandırma çıkış işlemlerinde sayfaları ayrı ayrı istediğimiz formatta kaydedebilmemizi sağlayacaktır.

Şimdi nasıl çalıştığına bir bakalım. Öncelikle File > New dediğimizde Illustrator CS3’ten farklı bir dosya açma menüsüyle karşılaşıyoruz.

Sırasıyla farklılıkları inceleyecek olursak;
Number of Artboards : Buradan açacağımız sayfa adedini belirleyebiliriz.Ben 6 olarak belirledim.Burada belirleyeceğimiz sayfa sayısı 100 ile sınırlandırılmıştır.
Number of Artboards alanının hemen yanında ki kutucuklar açılacak sayfaların çalışma alanı içerisinde ki konumlarını belirleyecektir.

Grid By Row : Sayfaların çalışma alanı içerisine satırlar halinde yerleşmesini sağlar, New penceresinde ki Row bölümünden sayfaların satır sayıları belirlenebilir.
Grid By Column : Sayfaların çalışma alanı içerisine sutünlar halinde yerleşmesini sağlar, New penceresinde ki Column bölümünden sayfaların sutün sayıları belirlenebilir.
Arrange By Row : Sayfaların çalışma alanı içerisine tek satır halinde yerleşmesini sağlar.
Arrange By Colomn : Sayfaların çalışma alanı içerisine tek sütun halinde yerleşmesini sağlar.
Change Right to Left Layout : Sayfa numaralarının sağdan sola veya soldan sağa numaralanmasını sağlar.
Spacing : Sayfalar arasındaki boşlukların değerini belirlediğimiz alandır.
Ben 6 adet A4 sayfasını 2 satırdan oluşacak şekilde açılacak ayarladım.

Sayfalar çalışma alanımızda açıldıktan sonra üzerlerinde değişiklik yapabiliriz.Silebiliriz, yeni sayfa ekleyebiliriz, mevcut sayfa boyutlarıyla oynayabiliriz, kopyalayabiliriz ve taşıyabiliriz.
Bu işlemlerin tümünü yapabilmemiz için Artboard Tool kullanmalıyız.

Artboard Tool aracını birincisi toolbox’tan seçerek

veya Document Setup penceresinden Edit Artboard seçerek ulaşabiliriz.

Artboard Tool aracını seçtiğimiz anda çalışma alanında sayfalar numaralarıyla birlikte belirgin hale gelir.Seçtiğimiz sayfanın özelliklerini Control Panelinden takip edebiliriz.

Artboard Tool aracıyla bir sayfa seçiyliyken Control Panelini incelersek;
Presets : Sayfayı uluslarası standartlarda bir boyuta ayarlayabilmemizi sağlar.
Portrait, Landscape : Bu seçenekleri kullanarak sayfamızı yatay veya dikey olarak konumlandırabiliriz.
New Artboard : Yeni sayfalar eklemek için kullanırız.(Seçili sayfa boyutlarında yeni sayfa eklenir.)
Delete Artboard : Seçili sayfayı silmek için kullanırız.
Move/Copy Artwork with Artboard : Sayfaları taşımak ve kopyalamak için kullanırız.Seçili sayfayı kopyalamak için klavyeden (Windows için Alt, Mac için Opion) tuşuna basmak yeterli olacaktır.
Sayfalar arasında geçiş yapabilmek için Status Bar’ıda kullanabiliriz.Seçtiğimiz sayfa ekrana görünümüne sığdırılacaktır.

Tüm sayfaları ekrana sığdırmak için klavyeden (Windows için Ctrl+Alt+0, Mac için Command+Opion+0) tuşlarını kullanabiliriz.
Çoklu sayfa çalışmasının bence en önemli noktalarından bir tanesi bir çalışma sayfası üzerinden farklı sayfalar oluşturulabilmesidir.Bu oluşturulan sayfalardan aynı anda çıktı alınabilir.

Çıktı ayarlarından sayfalar tek tek veya tüm çalışma alanı (Artwork) birden çıktı alınabilir.Örneğin bir çoklu sayfayı Tiff formatında çıktısını akmak istedim çıktı ayarlarını incelersek;

Use Artboards seçeneği seçili değilse tüm çalışma alanı (Artwork) tek bir obje gibi düşünülüp öyle çıktı alınır.Use Artboards seçeneği seçiliyse çıktı sayfalar olarak düşünülür.Tek tek,tüm sayfalar birden ve sadece seçili sayfalar çıktı alınabilir.

Gradient (Degrade)

Çoklu sayfa desteğinden sonra bence Illustrator CS4 ile birlikte gelen en yeni değişikliklerden bir tanesi de gradient aracına eklenen özellikler.Öncelikle şunu hemen belirtmeliyim artık gradient kullanırken transparanlık verebileceğiz.Kullananlar bilecektir gradient’de transparanlık kullanabilmek için maske kullanmamıza gerek kalmadı.
Gradient aracını kullanırken gradient panelinden kullandığımız tüm özellikleri artık gradient verdiğimiz objenin üzerinde görerek kullanabileceğiz.

Gradient duraklarının üzerlerine tıkladığımızda direkt Color ve Swatches paneline ulaşabiliyoruz.Buradan Swatches üzerinde veya Color panelinden direkt seçeceğimiz rengi direkt gradient’te uygulayabiliriz.Bunun yanında Gradient duraklarına bu açılan paneli kullanarak transparanlık ve konum verebiliriz.

Gradient barını kullanarak gradient’i taşıma, boyutunu uzatma , döndürme gibi tüm işlemleride yapabiliriz.
Bu işlemlerin tümünü Gradient panelini kullanarakta yapabiliriz.Gradient Panelinde ek olarak mevcut gradient’in renklerini Reverse Gradient seçeneğiyle ters çevirebiliriz.

Blob Brush Tool
Illustrator CS4’te Tool Box’ a eklenmesinden dolayı en çabuk göze çarpan yenilik Blob Brush Tool.

Kullanım mantığına gelince tamamen Brush özellikleri ile aynıdır.Brush aracından farkı herhangi bir obje üzerinde kullanıldığında objeyi deforme edebilir.Tool Box’ta ki Blob Brush Tool aracına çift tıklayarak Blob Brush Tool ayar penceresi açılır. Buradan gerekli ayarlar yapılarak istenilen fırça boyutu, tipi ve özelliği ayarlanır.

Bu ayarlardan sonra istenilen bir objeyi Blob Brush Tool yardımıyla dilediğimiz gibi deforme edebiliriz.

Appearance (Görünüm Paneli)
Illustrator CS4 ile birlikte görünüm paleti tamamen yenilenmiş bir şekilde ortaya çıkıyor.Obje üzerinde bulunan tüm özellikler görünüp görünmeme seçeneğine sahipler.

Objelere kontür ve dolgu eklemek için appearance panelinin üzerindeki kısa yolları kullanabiliriz.Transparanlık ayarlarını ve Effect menüsündeki tüm özellikleri appearance panelinden kullanabiliriz.

Objelerin dolgu ve kontür renklerini yine appearance panelini kullanarak değişitirebiliriz.Panel üzerinde dolgu ve kontür rengini seçtiğimiz anda Swatches paneli açılacaktır.Shift tuşuna basılı olarak seçersek Color paneli açılacaktır.

Graphic Style (Grafik Stilleri)
Grafik sitilleri görünüm paletiyle birlikte vazgeçilmezlerimizdendir. Görünüm panelinde hazırladığımız bir çalışmayı hemen Graphic Style paneline alıp bir stil oluşturabiliriz daha sonra kullanmak üzere.

Illustrator CS4 ile gelen en iyi Graphic Style özelliği bence, objeye uygulayacağımız grafik sitili uygulamadan ön izlemesini görebilmemizdir.Bkz(Resim 22).Çalışmamız seçili haldeyken kullanacağımız Graphic Style’ın nasıl görüneceğini ön izleyebilmek için Graphic Style üzerinde sağ klik yapmamız yeterli olacaktır.

Bir diğer yeni özellik Graphic Style paleti için birkaç Grafik Style’nın birleşebilmesidir.Illustrator CS3’teki Merge Graphic Styles özelliği biraz daha etkili kullanılmış, sonuç olarak Merge Graphic Styles özelliği Illustrator CS4’ te de Graphic Style panelinde mevcut durumda.
Bu yeni kullanımda bir çalışma hazırladınız diyelim ve üzerine yeni bir style daha uygulamak istiyoruz.Yapmamız gereken (Windows için Alt, Mac için Opion) tuşuna basılı tutarak eklemek istediğimiz style’ lı seçmek bu kadar.Her seçtiğiniz eklenecektir.

Separations Prewiev (Renk Ayrım Önizlemesi)
Indesign CS3 ve Acrobat’tan alıştığımız Separations Preview özelliği Illustrator CS4’de de eklenmiş durumda.Window > Separations Prewiev seçerek Separations Prewiev panelini açabiliriz.

Renkleri teker teker ön izleyebilmemiz için mutlaka Overprint Preview seçeneğinin seçili olması gerekiyor.

Bu tüm yeniliklere ek olarak yeni bir başlık altında belirtmesem de birkaç özelliği daha anlatmadan geçemeyeceğim.
> Illustrator CS4 içerisinde bütün dosyalar bir tab (sekme) içerisinde açılıyor ve istediğimiz gibi yönlendirebiliyoruz.
> Isolation Mode çok daha geliştirilmiş Isolation Mode’ da ilerlerken Control Panelinin hemen altında bulunduğunuz konum yazıyor.Örneğin layer’ daysanız layer, Path’teyseniz path,group taysanız group.
> Smart Guides özellikleri çok daha güçlendirilmiş kullanımı bence eskisine göre rahatsız etmiyor. Artboard Tool’u kullanırken dahi smart guides’alr burada da devredeler.Hizalı sayfalar oluşturabilmek keyifli.

Sonuç olarak Illustrator CS4’ dün en önemli getirdikleri bunlar, pek çok şey daha mevcut ama ilk bakışta hemen göze çarpan bunlar oldu benim için.
Umarım faydalı olur.

Digital Arts Ekim 2008, 16.Sayısı ile birlikte Webmaster köşemizle yine sizlerle birlikteyiz.Bu sayıda Adobe CS4 ailesinden Illustrator CS4 programının yeniliklerini inceledik.

Ayrıntılı bilgi için tıklayınız…